Czym jest well-being i dlaczego warto o siebie dbać?

Słowo well-being, czyli po prostu dobrostan, pojawia się dziś niemal wszędzie. Nie chodzi w nim jednak o modny trend ani o nieustanny, wymuszony uśmiech. Dobrostan to całościowy stan naszego zdrowia: fizycznego, psychicznego i społecznego. Zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) zdrowie to nie tylko „brak choroby czy niedołęstwa”, ale pełnia sił witalnych, zadowolenie z codziennego życia, umiejętność radzenia sobie ze stresem oraz poczucie, że jesteśmy częścią otaczającego nas świata.

Jak psychologia opisuje dobre życie?

W psychologii pozytywnej dobrostan nie jest zagadką – badacze dokładnie opisali, z czego się składa. Martin Seligman stworzył powszechnie ceniony model PERMA, który wyróżnia pięć filarów dobrego funkcjonowania:

• P (Positive Emotion) - doświadczanie dobrych emocji: wdzięczności, radości, spokoju i nadziei,
• E (Engagement) - stan zaangażowania (flow), kiedy robimy coś z pasją i zapominamy o upływie czasu,
• R (Relationships) - bliskie, ciepłe i bezpieczne relacje z ludźmi wokół nas,
• M (Meaning) - poczucie sensu, czyli świadomość, że to, co robimy, służy czemuś ważnemu,
• A (Accomplishment) - radość z osiągania celów i rozwijania własnych umiejętności.

Z kolei badaczka Carol Ryff uzupełnia ten obraz o sześć kluczowych potrzeb psychicznych: zdrową samoakceptację, poczucie niezależności (autonomię), wpływ na własne otoczenie, nieustanny rozwój osobisty, jasny cel w życiu oraz głębokie więzi z innymi.

Dlaczego troska o dobrostan to najlepsza inwestycja?

Dbanie o siebie to nie samolubny kaprys, ale fundament, na którym opiera się całe nasze codzienne funkcjonowanie. Kiedy nasze wewnętrzne zasoby są napełnione:

• znacznie spokojniej i elastyczniej reagujemy na niespodziewany stres,
• mamy w sobie większą odporność psychiczną na życiowe potknięcia,
• tworzymy trwalsze i bardziej wyrozumiałe relacje z bliskimi oraz współpracownikami,
• mamy energię i jasność umysłu, by realizować swoje naukowe, zawodowe i osobiste pasje.

Gdy ignorujemy sygnały zmęczenia i działamy na emocjonalnym długu, szybko pojawiają się stany lękowe, spadek nastroju czy wypalenie. W świecie pełnym pośpiechu i nieustannych oczekiwań codzienna profilaktyka jest po prostu naszą tarczą ochronną.

Jak dbać o swój dobrostan w praktyce?

1. Ruch dla przyjemności - nie musisz bić rekordów na siłowni; wystarczy spacer, rower czy taniec w pokoju, by obniżyć napięcie w ciele i dotlenić mózg.
2. Paliwo dla głowy - regularne, nieprzetworzone posiłki i odpowiednie nawodnienie mają bezpośredni wpływ na pracę neuroprzekaźników i Twój nastrój.
3. Sen jako priorytet - to w nocy organizm regeneruje komórki, a mózg układa wspomnienia i emocje; nie rezygnuj ze snu na rzecz kolejnego odcinka serialu czy pracy po nocy.
4. Dobre relacje - chwila szczerej rozmowy z kimś, kto Cię akceptuje, potrafi rozładować stres skuteczniej niż jakiekolwiek poradniki.
5. Chwila uważności (mindfulness) - kilka minut spokojnego, głębokiego oddechu bez telefonu w dłoni pozwala układowi nerwowemu wyjść ze stanu ciągłego alarmu.
6. Ciekawość świata i małe pasje - uczenie się nowych rzeczy wyłącznie dla własnej satysfakcji buduje poczucie sprawczości i spełnienia.

Bibliografia i źródła

• Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) - Konstytucja WHO.
• American Psychological Association (APA) - Zagadnienia dobrostanu subiektywnego (Subjective well-being).
• Polskie Towarzystwo Psychologii Pozytywnej - Opracowania dotyczące modeli dobrostanu psychicznego.