Zdrowie fizyczne i psychiczne mają wspólny mianownik: troskę o siebie

Styczeń jest miesiącem, w którym szczególnie dużo mówi się o profilaktyce raka szyjki macicy. To dobry moment, żeby przypomnieć nie tylko o badaniach profilaktycznych, ale także o tym, że choroba nowotworowa dotyka człowieka na wielu poziomach. Diagnoza może wiązać się z lękiem, niepewnością i zmianami w codziennym życiu, a także wpływać na relacje, poczucie własnego ciała i plany na przyszłość.
Dlatego troska o zdrowie w czasie choroby nie kończy się na leczeniu medycznym. Ważne jest również to, jak osoba chora radzi sobie z emocjami i jakiego wsparcia potrzebuje.

Psychoonkologia – kiedy potrzebne jest wsparcie psychologiczne

Psychoonkologia zajmuje się psychologicznymi i społecznymi aspektami choroby nowotworowej. Wsparciem mogą być objęte zarówno osoby chorujące, jak i ich bliscy.
Informacja o diagnozie może uruchamiać bardzo różne reakcje. Pojawia się lęk o zdrowie i przyszłość, złość, smutek, poczucie bezradności czy trudność w odnalezieniu się w nowej sytuacji. W przypadku chorób ginekologicznych mogą dochodzić pytania i obawy dotyczące intymności, relacji, seksualności, płodności czy macierzyństwa.
Nie ma jednej „właściwej” reakcji na diagnozę. Jedna osoba potrzebuje dużo rozmawiać, inna woli najpierw zebrać informacje i pobyć sama. Ktoś może odczuwać przede wszystkim lęk, a ktoś inny – złość albo mobilizację do działania. Reakcje mogą się również zmieniać w kolejnych etapach choroby i leczenia.

Emocje mogą się zmieniać

Choroba nowotworowa jest doświadczeniem, które często wiąże się z dużą niepewnością. Emocje mogą pojawiać się falami i zmieniać w zależności od sytuacji – na przykład przed badaniem, po otrzymaniu wyników czy w trakcie leczenia.
Możesz doświadczać:

• lęku i poczucia zagrożenia,
• złości lub frustracji,
• smutku i bezradności,
• niepokoju o przyszłość,
• wstydu lub trudności związanych z własnym ciałem,
• potrzeby wycofania się albo przeciwnie – większej potrzeby kontaktu z innymi,
• nadziei i poczucia, że można sobie z kolejnym krokiem poradzić.

Trudne emocje nie oznaczają, że ktoś „źle sobie radzi” z chorobą. Nie trzeba też przez cały czas być silną, pozytywnie nastawioną ani „walczyć”.

Co może być pomocne?

Rozmowa ze specjalistą. Psycholog lub psychoonkolog może pomóc uporządkować to, co dzieje się po diagnozie, poradzić sobie z lękiem czy bezradnością i znaleźć sposoby radzenia sobie adekwatne do aktualnej sytuacji.
Rozmowa z bliskimi. Nie zawsze łatwo powiedzieć rodzinie czy partnerowi, czego się potrzebuje. Czasem wystarczy jednak powiedzieć wprost: „Potrzebuję, żebyś ze mną pobył/a” albo „Chcę o tym porozmawiać, ale nie potrzebuję teraz rad”.
Kontakt z osobami w podobnej sytuacji. Grupy wsparcia i kontakt z innymi osobami doświadczającymi choroby mogą zmniejszać poczucie osamotnienia. Dla części osób jest to ważne źródło praktycznych informacji i doświadczeń.
Proste sposoby obniżania napięcia. Ćwiczenia oddechowe, relaksacja, spokojny ruch czy uważność mogą być pomocne w radzeniu sobie z napięciem i stresem. Nie muszą jednak sprawdzać się u każdego – warto wybierać takie sposoby, które rzeczywiście przynoszą ulgę.
Rzetelne informacje. Zrozumienie kolejnych etapów diagnostyki i leczenia może ułatwiać podejmowanie decyzji i przygotowanie się do tego, co nastąpi. Warto korzystać przede wszystkim z informacji przekazywanych przez lekarzy i wiarygodne źródła, a nie z przypadkowych historii znalezionych w internecie.

Profilaktyka też jest formą troski o siebie

Rozmowa o raku szyjki macicy nie może obyć się bez profilaktyki. Regularne badania przesiewowe oraz szczepienia przeciwko HPV są ważnymi elementami zapobiegania tej chorobie i jej wczesnego wykrywania.
Warto korzystać z aktualnych zaleceń dotyczących badań profilaktycznych i konsultować je z lekarzem lub położną. Jeśli badanie budzi lęk, wstyd albo inne trudne emocje, również o tym można powiedzieć personelowi medycznemu. Nie trzeba udawać, że takie emocje nie istnieją.
Profilaktyka nie powinna być kolejnym obowiązkiem, który trzeba „odhaczyć”. Można spojrzeć na nią inaczej – jako na jeden ze sposobów dbania o siebie i swoje zdrowie.

Zdrowie to więcej niż wyniki badań

Choroba nowotworowa może zmienić wiele rzeczy: sposób funkcjonowania, relacje z bliskimi, stosunek do własnego ciała czy wyobrażenia dotyczące przyszłości. Dlatego obok leczenia medycznego warto pamiętać również o potrzebach psychicznych i emocjonalnych.
Nie trzeba czekać z szukaniem wsparcia do momentu, kiedy trudności staną się bardzo duże. Można poprosić o pomoc wtedy, gdy pojawia się dużo lęku, trudno poradzić sobie z emocjami, brakuje siły do codziennych obowiązków albo po prostu potrzebna jest rozmowa z kimś, kto zna specyfikę doświadczenia choroby nowotworowej.
Troska o zdrowie fizyczne i psychiczne nie są dwiema osobnymi sprawami. Obie są częścią troski o siebie.